ओव्हुलेशन कालावधी कसा काढावा?
प्रत्येक मासिक पाळी चक्रामध्ये विशिष्ट दिवस असतात जिथे गर्भवती होण्याची शक्यता जास्त असते. जर शुक्राणू ओव्हुलेशनच्या दिवशी सोडलेल्या परिपक्व अंड्याची पूर्तता करण्यासाठी उपलब्ध असतील तर गर्भधारणेची शक्यता जास्त असते. ओव्हुलेशन दिवसाची नेमकी मोजणी पार पाडण्यापूर्वी, खालील काही गोष्टी समजून घेऊयात.
शुक्राणूंचा सक्रिय कालावधी : शुक्राणू फॅलोपियन ट्यूबमध्ये पुढील काही दिवसांपर्यंत, साधारणत: सुमारे तीन ते सहा दिवस चिकटून राहू शकतात.
अंड्यांचा सक्रिय कालावधी: अंड्याचे आयुष्य केवळ १२ ते २४ तासांचे असते.
वरील बाबींचा विचार करता, गर्भधारणा होण्याची शक्यता अधिक असलेला प्रजनन चक्रातला कालावधी म्हणजे ‘फर्टाइल विंडो’ ही ओव्हुलेशनच्या चार दिवस आधी, ओव्हुलेशनचा दिवस आणि ओव्हुलेशननंतर एक दिवसापर्यंत आहे. तर, सामान्यतः ओव्हुलेशन कालावधीचे हे सहा दिवस आहेत. परंतु प्रजननासाठी सर्वोत्तम दिवस हा ओव्हुलेशन दिवस आणि ओव्हुलेशन दिवसाच्या आधीचे दोन दिवस असतात. म्हणजेच प्रजनानसाठी ओव्हुलेशनचे तीन दिवस सर्वोत्तम असतात. ओव्हुलेशनचे हे गणित प्रजननाचे उत्तम परिणाम ठरविण्यासाठी उपयोगी ठरतात.
सर्वोत्तम प्रजनन कालावधीचा अंदाज कसा घ्यावा याची काही उदाहरणे खालीलप्रमाणे:
२८ दिवसांच्या मासिक पाळीच्या सरासरी चक्रासाठी, ओव्हुलेशन दिवस हा १४ वा दिवस असतो. सर्वात चांगला प्रजनन कालावधी म्हणजे १२, १३ आणि १४ वा दिवस.
सरासरी ३५ दिवसांच्या मासिक पाळीसाठी, ओव्हुलेशन दिवस हा २१ वा दिवस असतो. सर्वात चांगला प्रजनन कालावधी म्हणजे १९, २० आणि २१ वा दिवस.
२१ दिवसांच्या सरासरी मासिक पाळीसाठी, ओव्हुलेशन दिवस हा सातवा दिवस असतो. प्रजननाचा सर्वोत्तम कालावधी म्हणजे ५, ६ आणि ७ वा दिवस.
बहुतांश स्त्रियांना अनियमित मासिक पाळी येते. त्यामुळे ओव्हुलेशन दिवसाचा अंदाज लावणे कठीण जाते. त्यामुळे या अंदाजातील विषमता टाळण्यासाठी आणि गर्भधारणेची शक्यता वाढविण्यासाठी, आपल्या ओव्हुलेशन कालावधीत दर दोन ते तीन दिवसांनी लैंगिक संबंध ठेवणे चांगले राहते.