गर्भधारणा: ८वा महिना

तुमचे बाळ जन्मासाठी कसे तयार होते
तुमचे बाळ जन्म घेण्यासाठी कदाचित तयार होत असेल. बहुतेक बाळांचे डोके आत्तापर्यंत खालच्या दिशेने होते. तुमच्या लक्षात येऊ शकेल कि तुमचे बाळ कटीभागात खाली सरकले आहे. यामुळे सहजपणे श्वास घेता येतो, मात्र त्याचा अर्थ असाही आहे कि तुम्हाला जास्त वेळा लघवीला जावे लागेल!

तुमच्या पायांच्या मध्ये खाली सूज येऊ शकते जेथे तुम्हाला कदाचित तुमच्या बाळाचे डोके जाणवेल. सूज कमी व्हावी म्हणून तुम्हाला शक्य असेल तेव्हा आडवे पडून व पाय उशीवर ठेवून आराम करा.

आता तुमच्या बाळाचे अंतर्गत अवयव पूर्णपणे विकसित झालेले आहेत. ते तुमच्या गर्भाशयातील द्रव आत घेऊन पुन्हा बाहेर सोडत आहे. त्याची फुफ्फुसे पूर्णपणे विकसित झालेली आहेत व त्याने पहिला श्वास घेताच ती काम करायला सुरुवात करतील.

दररोज आराम करण्याचा प्रयत्न करा व तुमच्या गर्भाशयात वाढत असलेल्या बाळाचा विचार करा. तुम्ही आता लवकरच त्याला पाहणार आहात. तुमचे बाळ तुमचा आवाज ऐकू शकते व तुम्ही त्याला पहिल्यांदा हाय म्हटल्यानंतर ते तुम्हाला ओळखू शकते!

तुम्हाला कदाचित थोड्याशाच मोठ्या हालचाली जाणवू शकतील, कारण तुमच्या गर्भाशयात आता दाटी झाली आहे. मात्र तुम्हाला बाळाची लाथ नियमितपणे जाणवली पाहिजे. तुम्हाला त्याची खात्री नसेल तर जेवणानंतर थोडावेळ शांतपणे बसा व ते किती वेळा लाथ मारते ते पाहा. तुम्हाला त्याच्या अनेक लाथा जाणवल्या नाहीत तर कृपया आरोग्य सेविकेचा सल्ला घ्या.
माझ्या प्रसूती वेदना सुरु झाल्या आहेत हे मला कसे समजेल?
तुमचे हे पहिले बाळ असेल, तर तुमच्या प्रसूती वेदना सुरु झाल्या आहेत किंवा नाही याची तुम्हाला खात्री नसते. तुमचे याआधी बाळांतपण झाले असेल, तर तुम्हाला माहिती असेल, कारण तुम्हाला गेल्या वेळी कसे वाटत होते हे तुम्हाला आठवेल.

तुम्हाला कदाचित सराव कळा येतील. तुम्ही गरोदर असताना नेहमी येतात व जातात. मात्र तुमच्या प्रसूती वेदना सुरु झाल्या आहेत का व आरोग्य केंद्रावर जायची वेळ झाली आहे का हे तुम्हाला ओळखायचे असल्यास, पुढील प्रश्नांची उत्तरे दिल्यास मदत होऊ शकते.

तुमच्या पाठीत खालच्या बाजूस किंवा तुमच्या ओटीपोटात खाली वेदना होत आहे का?
तुम्हाला पाळी सुरु व्हायच्या वेळी वाटते तसे पेटके आल्यासारखे वाटते आहे का?
तुमच्या योनीमधून तपकिरी किंवा रक्तासारखा जेली-प्रमाणे चिकट स्राव येत आहे का?
तुम्हाला कळा येत आहे का ज्या अधिक दीर्घकाळ व तीव्र होत आहेत? कळा पाळीमध्ये होणाऱ्या वेदनेसारख्या वाटतात. त्या सुरुवातीला येतात व जातात. त्या नियमितपणे येऊ लागल्यावर आरोग्य केंद्रात जा.
तुमचे पाणी जाऊ लागले आहे का? तुमचे बाळ द्रवाच्या पिशवीत आत तरंगत असते. ती पिशवी फुटून, द्रवाची धार किंवा लोंढा बाहेर आल्यास, तुम्ही आरोग्य केंद्रावर गेले पाहिजे. तुमचे बाळ बाहेर येण्याच्या मार्गावर आहे!


तुम्हाला यापैकी कोणतीही लक्षणे दिसत असल्यास, तुमच्या प्रसूती वेदनांना सुरुवात झाली आहे.
प्रसूती वेदना सुरु झाल्यानंतर काय होते?
तुमचे शरीर जन्म देण्यासाठी आहे. प्रसूती वेदनांच्या वेळी ते ताणले जाईल व उघडेल.

आधी तुमची ग्रीवा (तुमच्या गर्भाशयाचे तोंड) लहान व मऊ झाली पाहिजे. तुमच्या नाकाला हात लावून पाहा: ते कडक आहे. आता तुमच्या ओठांना हात लावून पाहा: ते मऊ आहेत व ताणले जाऊ शकतात. तुमची ग्रीवा सुरुवातीला तुमच्या नाकासारखी कडक असते. प्रसूती वेदना सुरु झाल्यानंतर ती तुमच्या ओठांसारखे मऊ व ताणण्यास योग्य होते.

त्यानंतर तुमची ग्रीवा, उघडण्यास व रुंद होण्यास सुरुवात होते. तुम्हाला सुरुवातीला हे लक्षात येणार नाही. कारण तुमचा गर्भाशयाच्या कळा अतिशय हळूवार असतील. ते कदाचित तुम्हाला पाळीच्या वेळी तसे पेटके येतात त्याप्रमाणे वाटेल.

मात्र हळू हळू वेळ गेल्यानंतर, तुम्हाला अधिकाधिक वेदनादायी कळा येऊ लागतील. त्या आता नियमितपणे येऊ लागतील.

प्रत्येकीच्या कळा वेगळ्या असतात. मात्र सामान्यपणे, सुरुवातीला दर ५ मिनिटांनी कळा येतात व त्या लहान असतात, कदाचित ३० किंवा ४० सेकंदांच्याच असतात. त्यामुळे तुम्हाला फारसा त्रास होणार नाही.

काही महिलांना कळा सुरु होतात व थांबतात. इतर महिलांना व्यवस्थित पूर्ण कळा येऊ लागतात, त्या बाळाचा जन्म होईपर्यंत तीव्र होत जातात.
प्रसूती वेदना किती काळ राहतील?
तुमच्या पहिल्या बाळाच्या वेळी प्रसूती वेदना साधारण ८ तास होऊ शकते. मात्र ती त्यापेक्षा कमी किंवा बरीच अधिक असू शकते. मात्र ती १८ तासांपेक्षा अधिक काळ राहण्याची शक्यता नाही. तुमची ग्रीवा ( तुमच्या गर्भाशयाचे तोंड) पूर्णपणे उघडल्यानंतर तुमचे बाळ जन्माला येण्यासाठी १ ते २ तास जोर द्यावा लागू शकतो.

तुम्हाला यापूर्वी मूल झाले असल्यास, यावेळी प्रसूती वेदना लवकर सुरु होतील. सामान्यपणे ५ तास लागतात. त्या १२ तासांपेक्षा अधिक काळ राहण्याची शक्यता नाही. तुम्हाला जोर देऊन बाळाला जन्म द्यायला साधारण १० मिनिटे लागू शकतात. प्रत्येक प्रसूती वेदना वेगळी असते, तुम्ही हे यापूर्वी केले असले तरीही यावेळी प्रसूती वेदना किती वेगाने किंवा किती सावकाश येत आहेत याविषयी तुम्हाला आश्चर्य वाटेल.

तुम्हाला जितका वेळ शक्य आहे तितके उभ्या रहा व इकडे तिकडे फिरा म्हणजे, सर्व काही वेगाने व्हायला मदत होईल.

तुमच्या बाळाचा जन्म झाल्यानंतर, तुमचे शरीर वार बाहेर फेकते. याला साधारण ५ ते १५ मिनिटे लागतात. मात्र त्याला १ तासापर्यंत वेळ लागू शकतो.

अगदी क्वचित, प्रसूती वेदना अतिशय वेगाने होऊ शकतात. तुम्ही याआधी बाळाला जन्म दिला असेल तर असे होण्याची अधिक शक्यता असते. तुम्हाला मनातून काय वाटतंय यावर विश्वास ठेवा म्हणजे तुम्हाला तुमचे शरीर काय सांगतेय हे समजेल, त्यानंतर तुम्हाला वेळीच मदत मिळू शकेल. काही बाळे अजिबात वाट पहात नाहीत!