बाळाला दिवसातून किती वेळा दूध पाजावे?

दिवसातून किती वेळा मुलाला दूध पाजणं योग्य? प्रत्येक आईने लक्षात ठेवाव्यात ‘या’ गोष्टी

लहान मुलं रडली की त्यांना भूक लागली आहे असं आई समजते. मुलांच्या जन्मानंतर सुरुवातीच्या काळामध्ये त्यांच्या शरीराला पोषक तत्त्वांचा पुरवठा होत आहे की नाही याची चिंता देखील आईला सतावत असते.
 
लहान मुलं जेव्हा रडतात तेव्हाच त्यांना भूक लागली आहे हे संकेत आईला मिळतात. मुलं रडत असताना त्यांना भूक लागली आहे म्हणून आई दूध पाजते. आपल्याला भूक लागली आहे अथवा दूध हवं आहे हे लहान मुलं बोलू शकत नाहीत. मग अशावेळी आई कधीकधी आपल्या बाळाला जास्त दूध पाजते. बाळाच्या भूके पलिकडे दूध पोटात जातं. पण हे कितपत योग्य आहे याचा विचार कधी तुम्ही केला आहे का? मुलांना भूक लागली आहे की नाही हे ओळखणं पहिल्यांदाच आई झालेल्या स्त्रियांसाठी देखील कठीण असतं.

मुल रडायला लागलं म्हणजे तो भूकेने व्याकुळ होत आहे एवढंच आईला माहित असतं. मुलांना दुधामधून पोषक तत्त्वांचा पुरवठा होत आहे की नाही ही चिंता देखील आईला असते. मुलांच्या शरीराला पोषक तत्त्वांचा अधिक पुरवठा व्हावा म्हणून आई मुलाला अधिक दूध पाजण्याचा प्रयत्न करते. पण यामुळे मुलांच्या निरोगी आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. दिवसातून किती वेळा मुलांना दूध पाजलं पाहिजे याची योग्य माहिती नवीन आईला माहिती असणं गरजेचं आहे. चला तर मग जाणून घेऊया मुलांना दूध पाजण्याची योग्य पद्धत.

अशा परिस्थितीमध्ये काय करावं?
मुल जन्माला आल्यानंतर सहा महिन्यांपर्यंत त्याला फक्त आईचं दूध दिलं जातं. आईच्या दुधामधून मुलांच्या शरीराला पोषक तत्त्वांचा भरपूर प्रमाणात पुरवठा होतो. सहा महिन्यांनंतर मुलांना योग्य तो आहार दिला जातो. जेव्हा मुलं जन्माला येतात तेव्हा सुरुवातीच्या काळामध्ये थोड्या-थोड्या वेळाने मुलांना दूध पाजावं लागतं. यादरम्यान मुलं फक्त रडली की समजतं त्याला अधिक भूक लागली आहे. अशावेळी आई मुलाला दूध पाजते. बाळाला काय हवं किंवा काय नाही हे ओळखणं आईसाठी कठीण असतं. मग अशा परिस्थितीमध्ये मुलांना भूक लागली की त्यांना योग्य प्रमाणात दूध पाजलं पाहिजे.

​वेळ ठरवू नका
लहान बाळ आपल्याला काय हवं हे आईला सांगू शकत नाही. मग अशावेळी तो देत असलेले विविध संकेत आणि त्यादरम्यान त्याला काय हवं किंवा त्याला काय वाटत आहे हे आईने ओळखणं गरजेचं आहे. मुलांना कोणत्या वेळी दूध पाजलं पाहिजे याचं ठराविक वेळापत्रक तयार करू नका. मुलांना भूक लागली आहे हे तुम्ही कसं ओळखलं पाहिजे हे शिका. एक वेळापत्रक तयार करून मुलांना दूध पाजणं योग्य नाही. कारण वेळापत्रकानुसार जर तुम्ही मुलांंना दूध पाजत असाल तर त्याच्या भूकेव्यतिरिक्त तुम्ही जबरदस्ती त्याला दूध पाजता.

​दिवसातून किती वेळा भूक लागते?
लहान मुलांच्या प्रत्येक हालचालीवर लक्ष ठेवणं ही आईची मुख्य जबाबदारी असते. बराच काळ मुलांच्या सहवासामध्ये राहून मुलाची प्रत्येक सवय आईच्या लक्षात येते. प्रत्येक मुल, त्याची शारीरिक रचना, भुकेचं प्रमाण हे वेगवेगळं असतं. म्हणूनच प्रत्येक मुल दिवसातून किती वेळा दूध पितं याचं प्रमाण आणि वेळ देखील निराळी असते. जर तुम्ही स्तनपान करत असाल तर थोड्या-थोड्या वेळाने मुलांना दूध पाजणं गरजेचं आहे. कारण आईचं दूध हे पचायला हलकं असतं. अशावेळी मुलांना अधिक भूक लागते.

किती दूध पाजावं?
सहा महिन्यांपेक्षा कमी वय असलेल्या मुलांना दिवसातून प्रत्येक दोन ते तीन तासांनी दूध पाजलं पाहिजे. जेव्हा मुलांची वाढ होत जाते तेव्हा दुध पाजण्याच्या वेळेमधील अंतर देखील कमी होत जातं. वाढत्या वयानुसार मुलांना अधिक भूक लागते. मुल जन्माला आल्यानंतर सुरुवातीच्या काही दिवसांमध्ये मुलांना ८ ते १२ वेळा दूध पाजलं पाहिजे. त्यानंतर हळूहळू ही वेळ कमी देखील होऊ शकते. काही मुलांच्या बाबतीत ७ ते ९ वेळा मुलांना दूध पाजलं जातं. तसेच वाढत्या वयानुसार मुलांची दूध पिण्याची क्षमता अधिक वाढते.

भूक लागल्यावर मुलं काय करतात?
जेव्हा मुलं योग्य प्रमाणात दूध पितात तेव्हा त्याला लघवी देखील साफ होते. दिवसातून ४ ते ६ वेळा मुलांचं डायपर जर तुम्हाला बदलावं लागत असेल तर चिंता करण्याचं काहीच कारण नाही. याचा अर्थ तुमच्या मुलांच्या शरीराला पोषक तत्त्वांचा योग्य प्रमाणात पुरवठा होतो. दूध पाजल्यानंतर मुलं आनंदाने खेळत असतील तर त्याची भूक पूर्ण झाली हे समजावं. मुलांच्या जन्मानंतर सुरुवातीच्या काळामध्ये म्हणजेच दोन ते तीन आठवड्यांमध्ये मुलांचं वजन घटतं. पण त्यानंतर हळूहळू मुलांचं वजन वाढतं. म्हणजेच मुलांच्या शरीराला पोषक घटकांचा योग्य प्रमाणात पुरवठा होतो.