बाळ मान कधी धरते?

टाळू भरू नका, रोज अंघोळही नको!

पूर्वीच्या पद्धतीनं बाळाला तेलानं माखवून, डाळीनं चोपडून, खसाखसा घासून अंघोळ घालणं जसं चुकीचं आहे, तसंच जाहिरातींवर अंधविश्वास ठेवून लहान बाळांचं कुठलंही प्रॉडक्ट डोळे झाकून वापरणंसुद्धा तुमच्या छकुल्यासाठी त्रासदायक ठरतं.
पूर्वीच्या पद्धतीनं बाळाला तेलानं माखवून, डाळीनं चोपडून, खसाखसा घासून अंघोळ घालणं जसं चुकीचं आहे, तसंच जाहिरातींवर अंधविश्वास ठेवून लहान बाळांचं कुठलंही प्रॉडक्ट डोळे झाकून वापरणंसुद्धा तुमच्या छकुल्यासाठी त्रासदायक ठरतं.

प्रसूतिगृहातून बाळंतिणीला घरी आणलं, की दुसऱ्या दिवशीपासून त्या घरात बाळाची टाळू भरून त्याला लख्ख अंघोळ घालण्याचा एक थरारक कार्यक्रम रोज सुरू होतो. बाळंतपणासाठी माहेरी आलेल्या मुलीच्या आईवर ही कामगिरी सोपवलेली असते. आजकाल हे काम करणाऱ्या | व्यावसायिक | आज्ज्या आणि मावश्यासुध्दा भरगच्च मानधनावर उपलब्ध असतात. त्याच बरोबर बाजारात उपलब्ध असलेला तेलाचा कुठला ब्रँड टाळू भरायला उत्तम असतो, याच्या स्वानुभवसिद्ध टिप्स द्यायला तमाम आत्या, माम्या, मावश्या, ताई यांची अहमहिका लागलेली असते. याचं मुख्य कारण, म्हणजे बाळाची टाळू किमान अर्धा वाटी तेलानं भरली नाही, तर त्याच्या पुढच्या वाढीस धोका असतो, अशी एक पक्की अंधश्रद्धा आपल्या समाजातल्या सर्व थरात ठाम रुजलेली आहे. बाळाची टाळू भरणं आणि त्याला अंघोळ घालणं, यामधील फोलपणा समजण्यासाठी बालसंगोपनाबाबत थोडी मूलभूत माहिती घेणे आवश्यक आहे.

टाळू म्हणजे काय?

मानवी कवटीमध्ये एकूण चौदा हाडं असतात. अर्भक जन्माला येताना त्याच्या कवटीची काही हाडं एकमेकांशी पूर्णपणे जुळलेली नसतात, तर एका जाड मांसल पडद्यानं ती जोडलेली असतात. या पडद्यालाच टाळू म्हणतात. बाळाचा जन्म डोक्याच्या बाजूनं होताना, या पडद्यामुळे कवटीची हाडं थोडीशी लवचिकतेनं दबतात आणि आईच्या गर्भमार्गातून बाळाचा जन्म सुलभतेनं होतो.


अशाप्रकारची टाळू कवटीमध्ये प्रामुख्यानं चार ठिकाणी असते. एक बाळाच्या डोक्याच्या वरच्या बाजूस (फ्राँटल) आणि दुसरी मागच्या बाजूस असते (पोस्टिरियर), तिसरी कानाच्या वरील भागात (स्फिनॉयडल) आणि चौथी जबड्याच्या सांध्याच्या वरती (मॅस्टॉयडल) असते. बाळ जसजसं वाढू लागतं, तसतशी त्याची टाळू हाडाच्या स्वरूपात रूपांतरित होते. मागील बाजूची टाळू साधारणतः बाळ दोन-तीन महिन्यांचं झाल्यावर भरून येते. कान व जबड्याजवळची सहा-आठ महिन्यांत आणि वरच्या बाजूची टाळू बाळाच्या नवव्या ते अठराव्या महिन्यांपर्यंत भरून येते.

टाळू भरून येणं ही सर्वस्वी नैसर्गिक क्रिया असते. बाळाच्या शरीरातील कॅल्शियम आणि त्याच्या शरीरातील संप्रेरकांच्या (हार्मोन्स) त्यावरील प्रक्रिया यामुळेच टाळू भरून येते. वरून थापलेल्या तेलामुळे त्याच्या टाळू भरून येण्यावर काहीही परिणाम होत नाही. सबब टाळू भरणं मुळीच गरजेचं नाही.

बाळाची अंघोळ

• नुकत्याच जन्मलेल्या बाळाला पहिल्या आठवड्यात अंघोळ घालायची गरज नसते. जन्मल्यावर बाळाच्या शरीरावर असलेला भुरकट थर, त्याचं एक प्रकारचं संरक्षक कवच असतो. खसखसून अंघोळ घालण्यामुळे त्याच्या या संरक्षक थराला इजा होऊ शकते. पहिल्या आठवड्यात फक्त ओल्या कपड्यानं त्याची शी-शूची जागा हलकेच पुसली तरी चालते.


• एक वर्षापर्यंतच्या बाळांना दिवसाआड म्हणजे आठवड्यातून जास्तीत जास्त ३-४ वेळा अंघोळ घालावी. रोजच्या अंघोळीनं त्यांच्या त्वचेचं नैसर्गिक मृदूपण नष्ट होऊन ती जास्त कोरडी होते.

• अंघोळीआधी तेल लावले, तर ते सौम्य साबणानं धुऊन टाकलं पाहिजे. अंघोळीसाठी डाळीचं पीठ, साय वगैरे वापरू नये. काही जण पिठानं रगडून अंगावरची नाजूक लव काढण्याच्या प्रयत्नात बाळाच्या त्वचेला इजा करतात. यामुळे बाळाच्या अंगावर पुरळ येते.

• अंघोळीसाठी सौम्य साबण वापरावा. जाहिरातीतील बरेचसे बेबी सोप, हर्बल साबण हे बाळाच्या त्वचेला शुष्क बनवून नुकसान करतात. एक लक्षात ठेवा जास्त फेस येणारा, खूप सुगंधी साबण मुळीच वापरू नये. बाळांना मोठ्यांसारखा शरीरभर जास्त घाम येत नाही, त्यामुळे कमी फेसाचा, सुवासिक नसलेला साबण वापरावा आणि तो लावला, की लगेच पाण्यानं धुवून टाकावा. जास्त माहितीसाठी तुमच्या बालरोगतज्ज्ञाचा सल्ला घ्यावा.

• जी गोष्ट साबणाची, तीच बाळाच्या केसांचा शाम्पूची. जाहिरातींना भुलून याचा वापर करणं टाळा.

• बेबी पावडर कोणती वापरावी? तर कोणतीही नाही. म्हणजे त्याची गरज नसते. तरीही वापरायची झाल्यास पावडर नाका-तोंडात जाऊ नये ही काळजी घ्यावी.

• बाळाची त्वचा निर्जंतुक करण्यासाठी त्याच्या अंघोळीच्या पाण्यात डेटॉल घालण्याची काहींना सवय असते. त्यामुळे बाळाच्या त्वचेची स्निग्धता जाऊन ती कमालीची रखरखीत होऊ शकते.

शेवटी महत्त्वाचं सांगायचं म्हणजे, एका बाजूनं पूर्वीच्या पद्धतीनं बाळाला तेलानं माखवून, डाळीनं चोपडून, खसाखसा घासून अंघोळ घालणं जसं चुकीचं आहे, तसंच जाहिरातींवर अंधविश्वास ठेवून लहान बाळांचं कुठलंही प्रॉडक्ट डोळे झाकून वापरणंसुद्धा तुमच्या छकुल्यासाठी त्रासदायक ठरतं.