गर्भनिरोधक गोळी चे नाव काय?

स्त्रियांनी पोटात घ्यायच्या गर्भनिरोधक गोळ्यांबद्दल समाजात अनेक संभ्रम आहेत. त्यांचा नक्की उपयोग कसा होता? त्या कशा घ्यायच्या? त्याचे काही दुष्परिणाम असतात का?

स्त्रियांनी पोटात घ्यायच्या गर्भनिरोधक गोळ्यांमध्ये प्रोजेस्ट्रॉन आणि इस्ट्रोजन हे हामोर्न्स असतात. स्त्रीच्या शरीरात प्रत्येक मासिक चक्राबरोबर एक स्त्रीबीज परिपक्व होऊन गर्भधारणेसाठी तयार होतं. या गोळ्या स्त्रीबीज निमिर्ती प्रक्रियेस विरोध करतात. २१ किंवा २८ गोळ्यांच्या पाकीटात मिळतात.

२१ गोळ्यांच पाकीट असल्यास गोळ्या पाळीच्या पाचव्या दिवशी सुरू करून, रोज एक अशा तऱ्हेने २१ दिवस घ्याव्या. २१ दिवसांनंतर गोळ्या घ्यायला बंद करताच दुसऱ्या दिवशी पाळी येते. २८ गोळ्यांचं पाकीट असल्यास गोळ्या पाळीच्या पहिल्या दिवसापासून रोज एक अशा २८ दिवस घ्याव्यात. गोळ्या अनियमितपणे घेतल्या, तर गर्भधारणेची शक्यता आहे.

गर्भनिरोधक गोळ्यांमुळे अनेक स्त्रियांचं वजन वाढतं. सुरुवातीच्या काळात मळमळणं, चक्कर येणं किंवा सकाळी डोकं दुखणं असे साइड इफेक्ट्स उद्भवू शकतात. एक-दोन महिने सलग घेतल्यानंतर हे त्रास कमी होतात. या गोळ्या सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणं आवश्यक आहे. कावीळ, लिव्हरचे विकार, डायाबेटीस, मायग्रेन (अर्धशीशी), स्तनांचे विकार आणि हार्ट प्रॉब्लेम असलेल्यांनी या गोळ्या घेऊ नयेत. तसंच स्त्री लहान बाळाला दूध पाजत असेल, तर तिने डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय या गोळ्या घ्यायला सुरुवात करू नये.

काही महिने गर्भनिरोधक गोळ्या घेतल्या, की मग एक-दोन महिने त्या बंद ठेऊन इतर गर्भनिरोधक पद्धतींचा वापर करावा. एक-दोन महिन्यांनंतर गोळ्या पुन्हा सुरू करू शकता. कुठल्याही गर्भनिरोधक प्रकाराचा वापर न करता जर अनपेक्षितपणे संभोग झालाच, तर इमर्जन्सी गर्भनिरोधक म्हणूनही विशिष्ट पद्धतीने या गर्भनिरोधक गोळ्यांचा वापर करता येतो. अशा परिस्थितीत संभोग झाल्यानंतरच्या तीन दिवसात दोन-दोन गर्भनिरोधक गोळ्या बारा तासांच्या अंतराने घ्याव्या लागतात. त्यानंतर त्या बंद करताच पाळी येते. पाळी न आल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

हा प्रकार खात्रीलायक नाही. हार्मोन विरहित अशा सेण्टक्रोमॅन या दव्याच्या गर्भनिरोधक गोळ्या उपलब्ध झाल्या आहेत. त्या रोज घ्याव्या लागत नाहीत. पाळीच्या पहिल्या दिवशी गोळी घेतल्यानंतर दर तीन दिवसांच्या अंतराने आठवड्यातून दोन वेळा घ्याव्या लागतात. तीन महिने अशा पद्धतीने घेतल्यानंतर तर आठवड्यातून एकदा घेऊनही त्यांचा उपयोग होतो.

जे गोळ्यांनी साधलं जातं तेच साधणारी इंजेक्शन वापरली जाऊ लागली आहेत. ही इंजेक्शन पाळीच्या पहिल्या अथवा दुस-या दिवशी घेतल्यास त्याचा परिणाम दोन ते तीन महिन्यापर्यंत राहतो.