बी जीवनसत्वाचे प्रकार किती?

8 प्रकारचे जीवनसत्व B (Vit B) आहेत, त्यांच्या कमतरतेमुळे होणारे आजार आणि त्यांचे स्रोत जाणून घ्या

व्हिटॅमिन बी हे पाण्यात विरघळणारे जीवनसत्त्वे आहेत जे अनेक शारीरिक कार्यांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात. ते सेल्युलर चयापचय आणि लाल रक्त पेशी (RBC) तयार करण्यात मदत करतात. परंतु ब जीवनसत्त्वांचे अनेक प्रकार आहेत आणि शरीरात विविध प्रकारची कार्ये भिन्न आहेत. उदाहरणार्थ, व्हिटॅमिन कार्बोहायड्रेट्सचे विघटन करण्यास आणि न्यूरोट्रांसमीटर चांगल्या कार्य क्रमाने ठेवण्यास मदत करते. तर, एक चरबी निर्मिती मदत करते. याशिवाय, एक प्रकारचा व्हिटॅमिन बी गर्भधारणेदरम्यान मुलांमध्ये डीएनए तयार करण्यात आणि न्यूरोलॉजिकल फंक्शन्सच्या विकासासाठी देखील मदत करतो. चला तर मग आज जाणून घेऊया व्हिटॅमिन बी चे प्रकार आणि फायदे.

व्हिटॅमिन बी चे किती प्रकार आहेत? जीवनसत्व ब चे प्रकार


1. व्हिटॅमिन बी 1

व्हिटॅमिन बी 1 ला थायामिन म्हणतात. हे ग्लुकोजचे उर्जेमध्ये रूपांतर करण्यास मदत करते आणि न्यूरल फंक्शन सुधारण्यास मदत करते.

थायमिनच्या कमतरतेमुळे कोणता रोग होतो- व्हिटॅमिन बी 1 च्या कमतरतेमुळे?

ज्या देशांमध्ये लोक भरपूर पांढरे तांदूळ खातात तेथे थायमिनची कमतरता सामान्यतः आढळते. हे अति मद्यसेवन आणि/किंवा अतिशय खराब आहारामुळे देखील होते. अशा परिस्थितीत शरीरात थायमिनच्या कमतरतेची लक्षणे (व्हिटॅमिन बी 1 च्या कमतरतेची लक्षणे) दिसतात जसे की

- गोंधळ
- चिडचिड
हात किंवा पाय यांच्यात समन्वय कमी होणे किंवा चालण्यास त्रास होणे
- सुस्ती
- थकवा आणि स्नायू कमकुवत होणे
- हात पाय सुन्न होणे
बेरीबेरी रोग
हृदय, स्नायू, गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल आणि मज्जासंस्थेशी संबंधित इतर समस्या

व्हिटॅमिन बी 1 च्या कमतरतेवर मात करण्यासाठी, तृणधान्ये, आंबवलेले पदार्थ, सोयाबीनचे, नट आणि मांस यांचे सेवन करा. याशिवाय डॉक्टर तुम्हाला व्हिटॅमिन बी-कॉम्प्लेक्स जीवनसत्त्वेही देऊ शकतात.

2. व्हिटॅमिन बी 2

व्हिटॅमिन बी 2 ला रिबोफ्लेविन म्हणतात आणि त्याचे मुख्य कार्य ऊर्जा निर्माण करणे आहे जे डोळ्यांचे आरोग्य आणि त्वचेचे आरोग्य राखण्यास मदत करते.
व्हिटॅमिन बी 2 ची कमतरता:

रिबोफ्लेविनची कमतरता असलेल्या लोकांमध्ये जास्त प्रमाणात मद्यपान करणारे आणि दूध किंवा दुग्धजन्य पदार्थ न खाणाऱ्यांचा समावेश होतो. तसेच जेव्हा एखादी व्यक्ती थायरॉईड सारख्या अंतःस्रावी ग्रंथीच्या विकाराने ग्रस्त असते, तेव्हा व्हिटॅमिन बी 2 च्या कमतरतेमुळे तोंड आणि घशात सूज येण्यासारख्या समस्या उद्भवतात. त्यामुळे शरीरातील व्हिटॅमिन बी2 ची कमतरता दूर करण्यासाठी दूध, दही, छेणा, संपूर्ण धान्याची भाकरी आणि तृणधान्ये, अंड्याचा पांढरा भाग, हिरव्या पालेभाज्या आणि मांस इ.


3. व्हिटॅमिन बी 3

व्हिटॅमिन बी 3 ला नियासिन देखील म्हणतात. हे कर्बोदकांमधे, चरबी आणि अल्कोहोलला उर्जेमध्ये रूपांतरित करण्यास मदत करते. हे त्वचेचे आरोग्य राखण्यास मदत करते आणि मज्जासंस्था आणि पचनसंस्था निरोगी ठेवण्यात भूमिका बजावते.
व्हिटॅमिन बी 3 ची कमतरता - व्हिटॅमिन बी 3 ची कमतरता:

नियासिनची कमतरता (पेलाग्रा) होऊ शकते. खरंच, जे लोक जास्त प्रमाणात अल्कोहोल पितात किंवा जवळजवळ केवळ कॉर्नवर आधारित आहारावर जगतात त्यांना पेलाग्राचा सर्वाधिक धोका असतो. यामुळे पचनाच्या समस्या, स्मृतिभ्रंश, अतिसार आणि त्वचारोग यांसारखे आजार होऊ शकतात. त्यामुळे शरीरातील व्हिटॅमिन B3 च्या कमतरतेवर मात करण्यासाठी नियासिनचे चांगले स्त्रोत म्हणजे मांस, मासे, दूध, अंडी, संपूर्ण धान्य, मशरूम आणि सर्व प्रथिनेयुक्त पदार्थ खा.


4. व्हिटॅमिन बी 5

व्हिटॅमिन बी 5 ला पॅन्टोथेनिक ऍसिड म्हणतात. हे पॅन्टोथेनिक ऍसिड कार्बोहायड्रेट्स, प्रथिने, चरबी आणि अल्कोहोलच्या चयापचय तसेच लाल रक्तपेशी आणि स्टिरॉइड संप्रेरकांच्या निर्मितीसाठी आवश्यक आहे.
व्हिटॅमिन बी 5 ची कमतरता - व्हिटॅमिन बी 5 ची कमतरता:

व्हिटॅमिन बी 5 च्या कमतरतेमुळे निद्रानाश, डोकेदुखी आणि चिडचिडे वर्तन होते. त्यामुळे व्हिटॅमिन बी 5 च्या कमतरतेवर मात करण्यासाठी मांस, दूध, अंडी, आंबवलेले पदार्थ, शेंगदाणे आणि शेंगा खा.


5. व्हिटॅमिन बी 6

व्हिटॅमिन बी 6 (पायरीडॉक्सिन) म्हणतात. हे प्रथिने आणि कर्बोदकांमधे चयापचय करण्यास मदत करते आणि लाल रक्त पेशी आणि मेंदूची काही रासायनिक कार्ये तयार करण्यास मदत करते. हे मेंदूच्या प्रक्रिया, विकास, रोगप्रतिकारक कार्य आणि स्टिरॉइड संप्रेरक क्रियाकलाप प्रभावित करते.
व्हिटॅमिन बी 6 ची कमतरता - व्हिटॅमिन बी 6 ची कमतरता:

गर्भनिरोधक गोळ्या घेणार्‍या स्त्रिया, वृद्ध आणि थायरॉईड रोग असलेल्या लोकांना व्हिटॅमिन बी 6 च्या कमतरतेचा सर्वाधिक धोका असतो. तसेच, ते नसा खराब करू शकते. त्यामुळे व्हिटॅमिन बी 5 च्या कमतरतेवर मात करण्यासाठी शेंगा, हिरव्या आणि पालेभाज्या, मासे आणि फळे खा.


6. व्हिटॅमिन B7

व्हिटॅमिन बी 7 ला बायोटिन देखील म्हणतात. बायोटिन ऊर्जा चयापचय, चरबी संश्लेषण, अमीनो ऍसिड चयापचय आणि ग्लायकोजेन संश्लेषणासाठी आवश्यक आहे. बायोटिनचे जास्त सेवन रक्तातील कोलेस्टेरॉलचे प्रमाण वाढण्यास कारणीभूत ठरू शकते.

व्हिटॅमिन बी 7 ची कमतरता - व्हिटॅमिन बी 7 ची कमतरता:

बायोटिनच्या कमतरतेमुळे केस पातळ होणे, खवलेले पुरळ, डोळे दुखणे आणि नैराश्य येऊ शकते. त्याची कमतरता दूर करण्यासाठी फुलकोबी, अंड्यातील पिवळ बलक, शेंगदाणे, चिकन आणि मशरूम इत्यादी खा.


7. व्हिटॅमिन बी 9

व्हिटॅमिन बी 9 ला फोलेट किंवा फॉलिक ऍसिड देखील म्हणतात. लाल रक्तपेशी (RBC) तयार करण्यासाठी फोलेट आवश्यक आहे. फॉलिक ऍसिडचा वापर अन्नाच्या तटबंदीमध्ये केला जातो, जो शरीराभोवती ऑक्सिजन वाहून नेतो. गर्भधारणेदरम्यान, हे गर्भाच्या मज्जासंस्थेच्या विकासात तसेच डीएनए संश्लेषण आणि पेशींच्या वाढीस मदत करते. बाळंतपणाच्या वयातील महिलांना या कारणास्तव फोलेट समृद्ध आहाराची आवश्यकता असते. अशा परिस्थितीत, डॉक्टर फोलेट युक्त आहार म्हणजे हिरव्या पालेभाज्या, शेंगा, बिया, अंडी, तृणधान्ये आणि लिंबूवर्गीय फळे खाण्याचा सल्ला देतात.


8. व्हिटॅमिन बी 12

व्हिटॅमिन बी 12 ला सायनोकोबालामिन असेही म्हणतात. हे मज्जातंतूंच्या सभोवतालच्या मायलिनचे उत्पादन आणि देखभाल, मानसिक क्षमता, लाल रक्तपेशी (RBC) निर्मिती आणि ऊर्जा निर्माण करण्यासाठी काही फॅटी ऍसिडस् आणि अमीनो ऍसिडचे विघटन करण्यास मदत करते. याच्या कमतरतेचा सर्वाधिक फटका मातांच्या स्तनपान करणा-या बालकांना होतो. तसेच, वृद्धांमध्ये त्याच्या कमतरतेमुळे मेंदूच्या समस्या दिसून येतात. त्याची कमतरता दूर करण्यासाठी मांस, दूध, चीज आणि अंडी इ.